Wat de gek er voor geeft

De kunstwereld blijft mij verbazen.
Deze week werd Compositie No III van Piet Mondriaan bij Christie's geveild voor het recordbedrag van ruim 50 miljoen dollar (44,4 miljoen euro).
Nog nooit werd voor een Mondriaan zoveel geld neergeteld.
Nu weet ik dat over smaak spreekwoordelijk niet te twisten valt en dat smaken verschillen.
Ook trek ik het vakmanschap van de heer Mondriaan niet in twijfel. Hij heeft in zijn beginperiode best aardige schilderijen gemaakt.
Maar...... 50 miljoen dollar?

Ik vraag mij dan glimlachend af, wie telt zoveel geld neer voor een schilderij.
Waarschijnlijk iemand die ook bereid is om €100 voor een fles wijn neer te leggen.
De hele kunstwereld is één grote opgeklopte windhandel die volkomen is losgeslagen van de werkelijke waarde van de stukken.
Kunst wordt gezien als een goede belegging en speculatie drijft de prijzen alsmaar op.
Hoe lang gaat dit nog goed?
We hebben het gezien met de huizenprijzen, de internetbubbel van World Online en in een verder verleden de tulpenmanie in de 17e eeuw.
Er komt een moment van bezinning, dat men zich afvraagt: "Waar ben ik mee bezig?"
Dat men zich realiseert dat er veel te veel betaald wordt.
In de kunsthandel lijkt dit punt nog niet bereikt.
Sluwe zakenlieden blijken steeds weer in staat om gebakken lucht te verkopen aan de rijken der aarde die bij God niet weten wat ze anders met hun geld moeten doen.
Door in te spelen op hun gevoel voor status en hun ongebreidelde hebzucht en hen nog grotere winsten en nog meer rijkdom te voorspellen in de toekomst.
Een beetje het sprookje van De nieuwe kleren van de Keizer......
Kijk, dat je bereid bent om iets meer neer te tellen, boven de werkelijke waarde, voor iets wat je werkelijk heel mooi vindt en graag wilt hebben, dat begrijp ik.
Maar om, louter uit speculatief oogpunt, zaken aan te schaffen voor miljoenen, die vervolgens achter een dikke kluisdeur aan het oog van de mensheid worden onttrokken, dat snap ik niet.
Morgen kan de mensheid immers bij zinnen komen......
Dan zegt een klein jongetje: "Hé, de keizer heeft geen kleren aan...."

Waarom wordt voor het ene schilderij zoveel meer geboden als voor het andere?
Omdat het mooier is? Ach, dat is een kwestie van smaak.
Omdat het uniek is? Elk schilderij van de eerste de beste zondagsschilder is ook uniek.
Nee, het is alleen een kwestie van namen en modegrillen.
Vorig jaar zomer heb ik door het Rijksmuseum gewandeld.
Schitterend!
Ja, de Nachtwacht gezien en meer werken van onze grote schilders.
Maar dan sta ik voor een werk van Frans Hals, toch ook een grote naam, en dan denk ik: Hé, die hand. Dat klopt niet helemaal. Hier heeft Fransje toch een beetje zitten klooien.
Dan kom ik in een van de bijzalen, waar de "mindere goden" hangen, en dan zie ik schilderijen, zò adembenemend mooi, technisch zò perfect....
Ik lees op het bordje de naam van de kunstenaar.
Nooit van gehoord......

Ik heb dan ook een stille bewondering voor een man als Han van Meegeren die in de vorige eeuw de hele kunstwereld te kakken zette met vervalsingen van Johannes Vermeer.
Zijn eigen schilderijen raakte hij aan de straatstenen niet kwijt, maar voor zijn vervalsingen werden miljoenen neergeteld, alleen omdat er "Vermeer" onder stond.
Een ware kunstenaar!
Niet alleen omdat het prachtige schilderijen waren die hij maakte, maar omdat hij ook in staat was om de schilderijen eeuwen oud te doen lijken en zo de "kunstkenners" in de luren wist te leggen.
Als vervalser wist hij naam te maken en daardoor werd er plotseling voor zijn eigen werk ook grof geld geboden.
Wat heet. Er zijn zelfs valse Vermeegerens op de markt!

Wat is nou de werkelijke waarde van Compositie III?
Aan materiaalkosten schat ik zo'n €40.
En laten we het nu eens ruim nemen.
Stel dat Mondriaan er een week werk aan heeft gehad (wat ik mij niet kan voorstellen), pak weg 40 uur, tegen een riant uurloon van €50.
Dan kom ik toch echt niet verder als €2040.
Nou, doe eens gek. Betaal dik het dubbele!
€ 5000!
Maar toch geen 44, 4 miljoen......

Ik kan aardig overweg met verf en kwast.
Mocht u interesse hebben in een echte vervalste Mondriaan?
Compositie IV, V, VI of VII?
Ik hou me aanbevolen.
Eventueel met kleurtjes die passen bij uw gordijnen.
€200 per stuk.
Koopje toch?
Mocht dit uw budget toch te boven gaan, dan heb ik nog twee originele werkjes staan met de titels "Zwart Gat" en "Sneeuw".
Vooruit, voor een tientje zijn ze van u.

Het trieste is dat onze Hollandse meesters, wier werken nu voor miljoenen van eigenaar wisselen, vaak zelf een karig bestaan kenden.
Schilder, glazenier, beeldhouwer was gewoon een ambacht, net als bakker of meubelmaker.
Zij wilden iets moois maken, iets waar mensen van konden genieten.
Dan geeft het geen pas om hun werken te degraderen tot handelswaar en te begraven in kluizen en kelders.

May I have your votes, please?

Wat is mooier, een roos of een orchidee?

Steven Spielberg zei het al in zijn openingswoord, als voorzitter van de jury, bij de opening van het jaarlijkse filmfestival in Cannes, waar 20 films dingen naar de prestigieuse Gouden Palm.
Hij gaat twee weken genieten van mooie films, en ach, dat daar een soort van competitie aan verbonden is, dat neemt hij op de koop toe.
Gelijk heeft hij.
Het is immers ondoenlijk om creatieve producten, zoals film, die een beroep doen op de emotionele beleving van de toeschouwer, met elkaar te vergelijken en dan één als beste uit te roepen.
Vraag honderd willekeurige personen naar hun favoriete film, boek, gedicht, schilderij of muziekstuk.
De kans dat u een identiek rijtje aantreft is nihil.
Wat ons persoonlijk treft of raakt is immers afhankelijk van een groot aantal factoren die voor ieder van ons verschillend zullen zijn.
Opvoeding, kennis, smaak, stemming, enzovoort.
Kunstproducten lenen zich niet voor wedstrijdjes.

Heeft zo'n filmfestival dan geen bestaansrecht?
Jazeker wel.
Het is prettig dat een grote groep mensen met enige kennis van zaken bereid is om een voorselectie te maken uit het enorme aanbod aan films dat jaarlijks het witte doek bereikt.
Zo weet het grote publiek tenminste wat werkelijk de moeite waard is om te gaan bekijken.
Al blijft daar natuurlijk altijd de vervuilende factor van de grootte van het budget dat maatschappijen inzetten om hun product zo goed mogelijk te promoten.
Het wordt pas echt tricky als een klein aantal juryleden het eindoordeel moet gaan vellen en een winnaar gaat aanwijzen. Men deed er beter aan deze laatste fase over te slaan.

Jurybeoordeling, het blijft een corruptiegevoelig fenomeen.
Zo werden Eric van Tijn en Cornald Maas als jurylid bij het Eurovisie Songfestival aan de kant geschoven na loslippigheid van commentator Daniël Dekker.
Uit angst voor beïnvloeding van beide juryleden door buitenlandse mogendheden.
Arme Cornald. Hij had zich er zo op verheugd.
Moeilijk vak, dat jurylid zijn.
Afgezien van onbesproken gedrag, integriteit en corruptie-proof zijn, moet een jurylid beschikken over verstand van zaken, maar ook over het vermogen om zich in te leven in de smaak en behoefte van de  gemiddelde medemens, daarbij zijn persoonlijke voorkeuren wat naar de achtergrond schuivend.
Vind maar zo iemand.
En waar legt hij of zij de accenten.
Schoonheid, creativiteit, het verhaal, het technisch vernuft, het te verwachten commercieel succes?

Het Songfestival.
Net als het filmfestival in Cannes een onmogelijke wedstrijd.
Terwijl Frans Weekers peentjes zweette tijdens het debat over de toeslagenfraude, behaalde Anouk in de eerste halve finale op dinsdagavond in het Zweedse Malmö eindelijk, na negen jaren, weer eens de eindstrijd.
Dit, als we de euforische berichten in de kranten mogen geloven, tot grote vreugde van muziekminnend Nederland.
Zo'n opstekertje hadden we ook wel nodig na het koningslied.
Fransje mag ook door.
Dat hij mocht blijven zitten was 's middags om kwart voor 4 al duidelijk na het betoog in eerste termijn van Ed Groot van de PvdA.
Duidelijk gestuurd en tegen zijn zin zegde hij toen al de steun van de PvdA aan de staatssecretaris toe.
Schutterend en stotterend had hij duidelijk moeite om deze woorden uit zijn strot te krijgen.
Ze hadden toen wel kunnen stoppen, want door de opstelling van de PvdA was wel duidelijk dat waarheidsvinding geen prioriteit had.
Toch vonden ze het nodig om tot diep in de nacht door te debatteren.
Je moet, ook als kamerlid, natuurlijk wel je uren maken.

De hoera-stemming was na de tweede halve finale op donderdag mogelijk nog groter.
Anouk worden van diverse zijden zelfs winstkansen toegedacht!
Zo'n stemming die we zo goed kennen van het Nederlands Elftal, eens in de twee jaar.
"We" gaan winnen!!!
We kennen de historie.
Natuurlijk zijn ook hier behaalde resultaten in het verleden geen garantie voor de toekomst, maar het zou mij toch lichtelijk verbazen als Anouk als eerste zou eindigen.
Daarbij, is dat nou echt zo belangrijk?
Het is toch al mooi dat ze de finale heeft gehaald?
In het verleden werd al snel duidelijk, dat bepaalde landen elkaar gewoon de punten toespelen, dus wat is zo'n uitslag eigenlijk waard?
Al vaker bleek een niet winnend liedje uiteindelijk het grootste succes.
Ook hier geldt, dat iedereen er gewoon lekker van moet genieten en zelf maar moet bepalen wat hij het mooiste lied vindt.

En als jij Dries Roelvink toch beter vindt?
Van mij mag je.

Wel, Anouk is uiteindelijk toch nog negende geworden.
Mooi toch?
Wat de jurering betreft, dat was inderdaad weer een lachertje.
Dus, volgende keer..... skippen die hap!

Festivals, tentoonstellingen, boekenbals en andere kunstbijeenkomsten.
Het is toch prachtig als je als maker door de voorselectie komt en je werk mag tonen of laten horen?
Laat het finale oordeel over de werken aan het publiek.
En of het kunst is?
Ach, wat is kunst.....

Kunst  

De een is weg van Mondriaan of Michelangelo,

Zadkin, Verdi, Mahler, Bach, Bizet, Brigit Bardot.

De ander houdt meer van Jan Steen, van Bakker of van Brood,

ik vond het al een hele kunst hoe jij je neus net snoot.

De een staat vol bewondering voor een schilderij,

de ander in vervoering bij een goed gebakken ei.

refrein:

Kunst, kunst, wanneer is iets nou kunst?

Wat voor de een geweldig is, geeft de ander enkel ergernis.

Kunst, kunst, er wordt wat afgeklunsd.

De wereld van de kunst is een grote wildernis.

Een kunstwerk te maken, is zo’n kunst nog niet,

maar de ander overtuigen, zodat ook hij er kunst in ziet.

Smaken verschillen, ieder het zijne.

Er is maar een goede smaak, en dat is de mijne!

Ik wilde dat ik van die kunstenaars wat meer afwist.

Haagse School, expressionisme, Jugendstil, kubist

Ik voel me ook een kunstenaar en weet u wel waarom?

Dat ik met mijn salarisje toch steeds de maand doorkom.

De ene mens wordt lyrisch bij het zien van keramiek,

de ander voelt zich aangetrokken tot de erotiek.

De zonnebloemen van Van Gogh, het meisje van Vermeer

de vlaaien van de Hema, chocolaatjes van De Heer

Of het nou kunst of kitsch is, interesseert mij echt geen biet

Verzamel alle dingen waar je daag’lijks van geniet

Mijn buurman heeft een grote kunstcollectie in bezit:

de borsten van zijn vrouw, een glazen oog, een kunstgebit.

refrein:

Kunst, kunst, wanneer is iets nou kunst?

Wat voor de een geweldig is, geeft de ander enkel ergernis.

Kunst, kunst, er wordt wat afgeklunsd.

De wereld van de kunst is een grote wildernis.

Een kunstwerk te maken, is zo’n kunst nog niet,

maar de ander overtuigen, zodat ook hij er kunst in ziet.

Smaken verschillen, iedereen het zijne.

Er is maar een goede smaak, en dat is de mijne!

Kunst, kunst, wanneer is iets nou kunst?

(Uit de musical "De Maagd van Moerveen")